عبد الرحيم كلانتر ضرابى ( سهيل كاشانى )
37
مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى )
بار كرده باملاك انداختهاند و از وجنات خمره شكسته و سفال شكسته و آجر پاره كه هريك با نگارهء نظامى بزرگى به نظر ميرسد معلوم ميگردد كه قلعهء بزرگ و ديهى بغايت معمور بوده و در آن موضع مكانى است كه گور فرعون ميگويند و چون مزرعهء درم در دامنه و قريب بكوه است و آب قناتى ندارد در رودخانهء درم چشمهها زايش كرده و از اطراف نيز شعبات نهرها به يكديگر جمع شده و به اين قلعه آمده در اطرافش زراعت كردهاند [ 38 پ ] و بالفعل در آنجا نهرى است كه قريب سه چهار فرسخ از سنگ و آهك بمخارج زياد ساختهاند و كذلك آثار بندى است در آن رودخانه كه مجمع شعب آنها بوده و استخر و آسيابى است كه همه را اهل قريهء يزدل كه همه زارع و مالك و مستأجر مزرعهء درم هستند آن مواضع را بند فرعون و نهر فرعون و سلخ « 1 » فرعونى مينامند « 2 » و نيز در آن دامنه حوالى چال قلعه و گور فرعون دو سه قلعهء بزرگ ديگر هم هست كه خشت بزرگ ده گره در ده گره از ديوار عماراتش ديده مىشود مشهور به قلعه سفيد و غيره كه آبش از نهر فرعونى مزبور از رودخانهء درم مىآمده و آثار آن نهر ظاهر است و در تاريخ قم در هنگاميكه اقطاع و طساويج و محال قم را ميشمارد شقجى « 3 » و شق - ساوه و شق درام و غيره را نوشته و اينكه صاحب تاريخ قم متعرض شده كه قاسان دريا بوده و آن را كاسه رود خواندهاند و كذلك نوشته كه گفتهاند بيوراسب زمين قاسان را بر گردانيد و ظاهر آن را باطن كرد [ 37 ر ] يعنى دريا را خشك نموده و بعضى ديگر از مورخين نوشتهاند
--> ( 1 ) - - استخر ( 2 ) - اصل : مىباشد ( 3 ) - اصل : چى